Telefoonnummers

algemene informatie 033-850 5050
afspraken 033-850 6070

Behandeling van het verlamde middenrif

Het middenrif of diafragma is de belangrijkste ademhalingsspier in het menselijk lichaam. Het middenrif is de spier die de buikholte en de borstholte van elkaar scheidt. Ondanks dat het één grote spier is, spreken we toch van een linker- en een rechter middenrif, omdat beide zijden apart worden aangestuurd door een aparte middenrifzenuw. Een stoornis in de functie van het middenrif heeft belangrijke gevolgen voor de ademhaling. De meeste van deze stoornissen zijn door een operatie te corrigeren, echter het stellen van de juiste diagnose en uitvoeren van de juiste behandeling vergt een grondige kennis van de structuur en functie van het diafragma.

 

Door een gehele of gedeeltelijke verlamming treedt een hoogstand van het middenrif op, waardoor een of beide longen en soms ook het hart in de knel komen. Dat kan ernstige benauwdheidsklachten geven. Een verlamming van het middenrif kan verschillende oorzaken hebben, zoals ten gevolgen van een complicatie bij een andere operatie. Echter bij bijna de helft van de patiënten, is de oorzaak niet bekend.

 

Chirurgisch Diafragma Centrum
In 2010 werd het Chirurgisch Diafragma Centrum opgericht door dr. Welvaart. Sinds zijn komst naar Meander Medisch Centrum per 1 november 2017 is het Diafragma Chirurgisch Centrum Meander een feit. Het is de enige plek in Nederland waar patiënten met een functionele stoornis van het middenrif, zoals verlamming geopereerd worden door middel van een minimaal invasieve operatie. O.a. met de, door dr. Welvaart ontwikkelde, kijkbuisoperatie via de buik en niet - zoals gebruikelijk - via de borstkas. Door het gebruik van deze nieuwe techniek, hebben patiënten na de operatie minder pijnklachten en kunnen ze sneller naar huis.

Met de door dr. Welvaart verder ontwikkelde techniek zijn er bijna geen contra-indicaties meer om deze patiënten via deze techniek te opereren.

 

Onbekendheid met verlamd middenrif
Een stoornis in de functie van het middenrif heeft belangrijke gevolgen voor de ademhaling. Het blijkt niet altijd eenvoudig te zijn om te zien dat de benauwdheidsklachten worden veroorzaakt door een hoogstand van het diafragma. De praktijk leert ons dat de diagnose soms gemist wordt en dat patiënten die deze aandoening hebben reeds bij een longarts of een cardioloog zijn geweest en daar te horen kregen dat er niets aan de aandoening is te doen en dat men de verminderde ademhaling en benauwdheidsklachten maar moet accepteren. Er lijkt dus nog wat onbekendheid te bestaan over de behandelmogelijkheden onder de behandelend specialisten.  

 

Oorzaak
Bij de helft van de patiënten met een verlamd middenrif is de oorzaak onbekend. Bij de andere helft is de aandoening het gevolg van een beschadiging van de zenuw naar het middenrif, bijvoorbeeld door nekletsel, een operatie in de borstkas of zenuw-spierziekten. Soms wordt de juiste diagnose pas na maanden gesteld.

 

Klachtenpatroon
De klachten die patiënten ervaren zijn wisselend en hangen af van de ernst van de hoogstand, of er sprake is van bijkomende longziekte en daarnaast of er sprake is van een éénzijdige of verlamming van het middenrif aan beide zijden. Niet alle patiënten met een hoogstand van het middenrif hebben ook daadwerkelijk klachten.  Echter soms zijn de klachten zo ernstig dat de patiënt ’s nachts ademhalingsondersteuning nodig heeft en reeds onder behandeling zijn bij een Centrum voor Thuisbeademing (CTB).

 

De  patiënt die wel klachten heeft, kan veel minder inspanning verrichten en wordt benauwd in liggende positie. Dit noemen we orthopnea genoemd. Bij alle patiënten kan deze benauwdheid verklaard worden door verminderde ventilatie, paradoxale (tegengestelde) bewegingen van het verlamde middenrif en eventueel door het verdrukken van de long en het hart door het hoogstaande middenrif.

 

Onderzoek
Om de juiste diagnose te kunnen stellen zullen verschillende methoden van afbeeldend onderzoek moeten worden uitgevoerd zoals een foto van de borstkas, de zogenoemde sniff-test onder röntgen doorlichting, CT van borstkas/bovenbuik en eventueel een aanvullende dynamische MRI.

 

Longfunctietesten zijn zinvol, echter zal die zowel zittend als liggend uitgevoerd moeten worden. Longfunctietesten geven niet altijd met de ernst van de benauwdheid weer en eventuele bijkomende longziekten moeten worden bestudeerd zodat na de operatie de longfunctie verder geëvalueerd kan worden.

 

Behandeling

Dé operatie-indicatie voor dit type middenrif-chirurgie is het behandelen van benauwdheid. Bij  patiënten met een verlamd middenrif wordt het diafragma gereefd ter voorkomen van de tegenstrijdige bewegingen tijdens de ademhaling. Deze behandeling zorgt voor het verminderen van klachten van inspannings- en houdingsafhankelijke benauwdheid.

 

Patiënten met ernstige klachten kunnen in veel gevallen worden geopereerd. Het middenrif wordt dan door middel van een operatie strakker getrokken (het reven of pliceren van het middenrif), zodat longen of hart niet meer in de verdrukking komen. Vanouds gebeurt dat via de borstkas. Daar zijn de nodige nadelen aan verbonden.

 

Een operatie in de borstkas, ook bij de kijkbuisoperatie, veroorzaakt regelmatig pijnklachten. Een ander nadeel is dat het middenrif soms te strak wordt getrokken, waardoor patiënten chronische pijnklachten houden. Dr. Welvaart ontwikkelde een laparoscopisch alternatief, dus een kijkbuisoperatie via de buik. Het grote voordeel van deze techniek is dat je een goed overzicht hebt op het middenrif en de andere organen in de buik. Een ander voordeel is dat in tegenstelling tot de behandeling via de borstkas, vrijwel iedereen in aanmerking kan komen om door middel van deze techniek te worden geopereerd. Het maakt niet uit of iemand bijvoorbeeld obesitas heeft, en ook leeftijd is geen issue. Niet zelden worden patiënten geopereerd met verschillende invaliderende ziekten naast het verlamde middenrif.

De verschillende beschreven chirurgische technieken geven in ervaren handen een goed resultaat. We proberen steeds minder invasief te werken. De minimaal invasieve benadering via de buik lijkt op dit moment dé techniek van keuze. Het voordeel van de benadering via de buik zijn onder andere de minimale pijnklachten na de operatie voor de patiënt en vlot ontslag uit het ziekenhuis.

 

Leefregels
Na de operatie krijgen patiënten leefregels voor thuis mee. De verlamming blijft bestaan, daarom moet grote druk op het middenrif worden voorkomen.

Dat betekent niet hard persen, niet in het water springen, niet van glijbanen het water in of zware dingen tillen.

Het Diafragma Chirurgisch Centrum heeft inmiddels internationale bekendheid gekregen. Uit het hele land en ook buitenland vinden verwijzingen plaats.

 

Afspraak maken

U heeft een verwijzing van uw huisarts nodig voor een afspraak over de behandeling van een verlamd middenrif in Meander Medisch Centrum.